Kunst van het navigeren in 17de en 18de eeuw; De Scheepschirurgijn, lezing door Rob Leemans

woensdag 30 oktober 2019, aanvang 20.00u

Twee onderwerpen komen deze avond aan bod: De kunst van het navigeren in de zeventiende en achttiende eeuw, en De Scheepschirurgijn.

Voor de pauze neem Rob Leemans ons mee naar de moeilijkheden waarmee stuurlui in de Gouden en Zilveren eeuw mee te kampen hadden, de kunst van het navigeren met de toenmalige meetinstrumenten.

Na de pauze vertelt hij over de werkzaamheden van de Scheepschirurgijn en hoe heilzaam die voor de scheepsbemanning en passagiers konden zijn. De scheepschirurgijn verzorgde aan boord wonden en zweren, zette botbreuken, verrichtte aderlatingen. Omdat er onderweg geen – beter geschoolde – ‘medicinae doctores’ beschikbaar waren, werd hun hulp ook ingeroepen bij de behandeling van zieken, hetgeen hen aan de vaste wal niet was toegestaan.

De scheepschirurgijn had een medicijnkist en een instrumentenkist tot zijn beschikking die hij aanvankelijk zelf moest aanschaffen. Later werden deze door de VOC bekostigd maar kreeg de chirurgijn ook de opdracht om van zijn behandelingen een journaal bij te houden. Deze verslagen dienden bij thuiskomst van een reis te worden ingeleverd, maar het doel daarvan zal vooral een inventarisatie van de mee teruggebrachte medicamenten en instrumenten zijn geweest en minder om te vernemen voor welke medische en chirurgische uitdagingen de chirurgijn had gestaan. Soms werd zo’n ‘journael’ gepubliceerd omdat in deze tijd van ontdekkingsreizen naar verre windstreken dergelijke verslagen gretig aftrek vonden. Vrijwel alle gepubliceerde chirurgijnsverslagen zijn uit de tweede helft van de 17de eeuw en later, zoals de ‘journaels’ van Gijsbert Heecq (1654), Wouter Schouten (1676) en van Nicolaus Graaff (1619-1688) met de omvangrijke titel : Reisen van Nicolaus Graaff na de vier gedeeltens des werelds, als Asia, Africa, America, en Europa. Behelsende een Beschryving van sijn 48 jarige Reise en aanmerkelykste voorvallen, die hy heeft gesien en die hem zyn ontmoet. Van de levenswyse der Volkeren, Godsdienst, Regeringe, Landschappen en Steden, etc.

Dr Rob Leemans is ongeval- en oorlogchirurg, heeft een nautisch verleden en een brede belangstelling. Na de middelbare school heeft hij de hogere zeevaartschool op Terschelling bezocht en de opleiding tot stuurman grote vaart afgerond. Vervolgens heeft hij bij de Koninklijk NedLloyd gevaren en z’n derde rang gehaald. Nadien heeft Rob Leemans twee jaar als eerste officier op mijnenvegers bij de Koninklijke Marine gewerkt. Nadien heeft Rob geneeskunde gestudeerd en is gespecialiseerd in de algemene chirurgie. Aansluitend heeft hij de subspecialisatie ongevalchirurgie gedaan. Hij werkt tot in 2014 als ongevalchirurg in een groot ziekenhuis.Als oorlogchirurg is hij meerdere keren uitgezonden geweest, o.a. naar Irak en Afghanistan. Ook heeft hij meerdere grote medische oefeningen opgezet voor defensie, trainingen gegeven en is medisch scheidsrechter geweest. Hij heeft meegewerkt aan reportages en tv-documentaires over zijn uitzendingen als oorlogchirurg.

Plaats: Gehoorzaal in het Hannemahuis, zijingang Sint Christoffelsteeg. Aanvang: 20.00 uur. Toegang: € 5 incl koffie/thee. Aanmelden: E museum@harlingen.nl of T 0517-413658.

Instrumentarium van de scheepschirurgijn

Uit: Chirurgijns Zeekompas. Hansliding, Middelburg 1679 (Rijksmuseum Amsterdam)

ons adres

Hannemahuis
Centrum voor Harlinger
cultuur en historie

Voorstraat 56
8861 BM HARLINGEN

T 0517 413658
F 0517 412664

Stuur een emailbericht


 

Entreeprijzen:
Volwassenen € 5,00; 4 tot 18 jaar € 2,50; Museumkaart, ICOM, Vereniging Rembrandt, Vrienden Hannemahuis, rolstoelbegeleider gratis.

Groepen:
Groepskorting, groepen 20 personen of meer*
Volwassenen: € 4,50 per persoon
Jeugd (4 tot 18 jaar): € 2,00 per persoon

Openingstijden:
di t/m vr 12:00-17:00u.
za en zo 12:00-17:00u.

Bijzondere openingstijden 12:00-17:00 u:
Tweede Kerstdag, Goede Vrijdag, Tweede Paasdag, Hemelvaartsdag, Tweede Pinksterdag.

Gesloten:
Eerste Kerstdag, 30 december, Oudjaar, Nieuwjaarsdag, Eerste Paasdag, Koningsdag, Eerste Pinksterdag.