Tentoonstelling Centsprenten van het Hannemahuis

19 februari 2019 t/m 25 augustus 2019

Vanaf 19 februari tot en met 25 augustus 2019 toont Gemeentemuseum het Hannemahuis een keuze uit zijn mooiste centsprenten. De collectie centsprenten van het Hannemahuis behoort tot de oudste kern van de museumcollectie. Ze werden in 1965 aangetroffen in de inventaris, toen de weduwe van Leendert Jacobus Hannema het pand verliet. Omdat de prenten vroeger op goedkoop papier werden gedrukt, en daardoor kwetsbaar zijn, worden deze niet vaak tentoongesteld.

Centsprenten zijn het goedkope massadrukwerk uit de achttiende en negentiende eeuw, bestemd voor de minder gegoede lagen van de samenleving en voor kinderen. In de achttiende en negentiende eeuw werden centsprenten in grote aantallen gedrukt op goedkoop papier.
Ze zijn vaak ongekleurd, of voorzien van grove vlekkenkleuring. De prenten werden per stuk verkocht en leerlingen kregen soms als beloning een prent van de onderwijzer. De centsprenten werden aan één kant gedrukt op grote vellen papier van circa 30x40 cm en waren te koop voor één of meer centen (vandaar de naam ‘centsprenten’). Meestal bevatten centsprenten meerdere afbeeldingen met tekst. Die tekst staat vaak op rijm.

Onderwerpen
Op de centsprenten komen allerlei onderwerpen voor: beroepen en ambachten, klederdrachten, sprookjes, verhalen uit de Nederlandse geschiedenis, kinderspelen, straatverkopers. Aan het eind van de achttiende eeuw spoorde de Maatschappij tot Nut van 't Algemeen uitgevers aan om leerzame prenten te maken. Kinderen en ouders moesten doordrongen raken van belangrijk geachte burgerlijke normen en waarden.

Onderzoeksmogelijkheden
De centsprenten geven een schat aan informatie over de onderwerpen die interessant werden gevonden. Daarmee zijn ze ook een belangrijke bron voor allerlei soorten onderzoek: naar het dagelijks leven van onze voorouders, naar mode, naar taal, naar verdwenen ambachten en beroepen. Op een prent van regionale klederdracht is een plaatje van Friese klederdracht te zien, de vrouw draagt de grote Duitse muts die omstreeks 1780 in de mode was.

Op de centsprent ‘Vaderlandsche Mannen en Vrouwen’ staat dit onderschrift bij een afbeelding van Anna Maria van Schurman. De laatste zin slaat op haar aansluiting bij de Labadisten waarmee ze zich van de wereld afkeerde.

“Zie Schuurmans, wijdberoemd om hare kundigheên / Hier bezig met het was tot vrucht en bloem te kneên. / Haar kunstvermogen schonk ’t gebloemte zwier en leven; / In Zang, in Taal bij Taal, in Schilderkunst bedreven, / Was zij het sieraad van haar Kunne, Tijd en Land, / Maar Dweepzucht schoof (wat spijt!)  een wolk voor dat verstand.”

ABC-prenten zijn om begrijpelijke redenen aan de grootste vernietigingsgevaren blootgesteld geweest. Men kan aannemen dat er een grotere keuze is geweest dan er bewaard en bekend is. Op de tentoonstelling zijn een paar voorbeelden te zien.

Gemeentemuseum het Hannemahuis, Voorstraat 56 (vanaf 19 februari 2019 ingang Voorstraat 54), geopend dinsdag t/m zondag 12.00-17.00u, www.hannemahuis.nl

Een Friese boer en boerin uit de kerk komende. Detail van een centsprent, één van de vier afbeeldingen van regionale Nederlandse klederdrachten, met onderschriften in het Nederlands en Frans, 1814-1830. inv.nr. 2460.

Anna Maria van Schurman, de geleerdste vrouw van de 17de eeuw, aan het boetseren in was. Detail van een centsprent 'Vaderlandsche Mannen en Vrouwen' met 12 afbeeldingen, inv.nr. 1760_A.

Centsprent, ABC-prent, Beschouw hier op dees prent van alderleye standen..., inv.nr. 2467.

ons adres

Hannemahuis
Centrum voor Harlinger
cultuur en historie

Voorstraat 56
8861 BM HARLINGEN

T 0517 413658
F 0517 412664

Stuur een emailbericht


 

Entreeprijzen:
Volwassenen € 5,00; 4 tot 18 jaar € 2,50; Museumkaart, ICOM, Vereniging Rembrandt, Vrienden Hannemahuis, rolstoelbegeleider gratis.

Groepen:
Groepskorting, groepen 20 personen of meer*
Volwassenen: € 4,50 per persoon
Jeugd (4 tot 18 jaar): € 2,00 per persoon

Openingstijden:
di t/m vr 12:00-17:00u.
za en zo 12:00-17:00u.

Bijzondere openingstijden 12:00-17:00 u:
Tweede Kerstdag, Goede Vrijdag, Tweede Paasdag, Hemelvaartsdag, Tweede Pinksterdag.

Gesloten:
Eerste Kerstdag, 30 december, Oudjaar, Nieuwjaarsdag, Eerste Paasdag, Koningsdag, Eerste Pinksterdag.