Gemeentearchief Harlingen

Oorlogsdagboek brengt grootvader dichterbij (2 april 2014)

Vijftien dagen voor de herdenking van de bevrijding van Harlingen (17 april) zijn in de studieruimte van het Gemeentearchief Harlingen Dierik van der Heide (1976) en zijn tienjarige zoon Jens even helemaal verdiept in de oorlogsdagboeken van Johannes Willekes. Gebogen over twee schriftjes, proberen ze het handschrift van hun (over)grootvader te ontcijferen en lezen ze over angstwekkende gebeurtenissen die hij als jongeman ver van huis meemaakte.

Dierik en Jens van der Heide in het oorlogsdagboek van hun (over)grootvader verdiept, 2-4-2014

Dierik en Jens van der Heide verdiept in het oorlogsdagboek van hun (over)grootvader Hannes Willekes, 2 april 2014

De Harlinger Johannes (Hannes) Willekes, nu 92 jaar, hield tussen 1943 en 1945 in twee schriften een dagboek bij. De dagboeken worden sinds enige jaren bewaard in het Gemeentearchief Harlingen in het Hannemahuis, centrum voor Harlinger cultuur en historie.

In de oorlogsjaren was Willekes, net als vele andere Nederlanders, als dwangarbeider naar Duitsland getransporteerd. Willekes maakte deel uit van een groep Harlingers die in ‘Lagers’ (kampen) in en om Hamburg terecht kwam en op de marinewerf moest werken. Hannes en zijn broer Gerrit Willekes vormden met vier andere Harlingers, de broers Arnold en Domien de Vries, Hotze Schuil en Willem Kwast een vriendengroepje. Hoewel ze in verschillende kampen waren ondergebracht, zochten ze elkaar vaak op. Ze doorstonden besmettelijke ziekten, maakten bombardementen mee, raakten in het schootsveld van de geallieerde bevrijders, maar brachten het er levend af en keerden uiteindelijk uitgeput en onherkenbaar vermagerd, op 14 mei 1945 weer terug in Harlingen. Hannes ging na vier weken vakantie weer aan het werk, “en wel als plaatwerker bij de Scheepswerf Welgelegen te Franeker”.

Hoewel Willekes tijdens de oorlogsjaren in Duitsland dagelijks noteerde wat hij meemaakte, was het voor hem, net als voor vele anderen die de verschrikkingen van de oorlog hadden doorstaan, heel moeilijk om met zijn kinderen en kleinkinderen over zijn belevenissen kunnen praten. Het belang van egodocumenten, zoals het oorlogsdagboek van Hannes Willekes, is dat deze een brug tussen de generaties vormen.

In de afgelopen decennia is de belangstelling en waardering voor persoonlijke getuigenissen als historische bron toegenomen. Dagboeken en andere egodocumenten van gewone mensen geven het verleden een menselijk gezicht en maken het op een unieke, persoonlijke manier toegankelijk voor een breed publiek. Het oorlogsdagboek van Hannes Willekes en het dagboek van Klaas Hoekstra uit 1826 over het verongelukken van het galjootschip Harlingen in Straat Davis bij Groenland zijn twee bijzondere egodocumenten in de collectie van het Hannemahuis, centrum voor Harlinger cultuur en historie.

Egodocumenten van Harlingers als dagboeken, reisverslagen, persoonlijke brieven geven een beeld van het alledaagse leven van Harlingers en Harlingen en zijn daarmee onderdeel van de Harlinger geschiedenis. Ze kunnen bijvoorbeeld iets vertellen over opvoeding van kinderen, woon- en arbeidsomstandigheden, hoe mensen hun leven ervoeren. Dergelijke papieren worden soms gevonden bij het opruimen van huizen van oudere generaties.

Het Hannemahuis wil dagboeken, reisverslagen, briefwisselingen, jeugdherinneringen, huishoudboekjes en poëziealbums van Harlingers niet verloren laten gaan, maar een tweede leven gunnen. Hebt u een document voor onze collectie, van u zelf of uit een nalatenschap? Neem dan geheel vrijblijvend contact op met de beheerder van het Gemeentearchief Harlingen, Jeanine Otten, tel 0517-413658 of j.otten@harlingen.nl.

Laatst gewijzigd 4-4-2014


Doe mee met VeleHanden en ontmoet je Harlinger voorouders!

De Harlinger bevolkingsregisters uit de periode 1850-1920 zijn gescand voor het project AlleFriezen. Heeft u een computer en internet, dan kunt u op de website van VeleHanden meehelpen met het toegankelijk maken van deze registers. Grote kans dat u uw Harlinger voorouders tegenkomt! 

De bevolkingsregisters van Harlingen beslaan een groot deel van de 19e en het begin van de 20e eeuw en vertellen ons van alles over de bewoners van Harlingen. Zo is er te vinden wie waar woonde en met wie, waar men vandaan kwam en naartoe ging, welk beroep men uitvoerde, of men kinderen had, etc. Een grote bron van informatie dus.

Het gemeentearchief Harlingen biedt de scans van de Harlinger bevolkingsregisters aan, maar heeft voor het indexeren uw hulp hard nodig. Via de website www.velehanden.nl  kan iedereen thuis meehelpen met het ontsluiten van de bevolkingsregisters van Harlingen 1850-1920. Via internet worden gegevens uit de bevolkingsregisters ingevoerd, zoals naam, geboortedatum en geboorteplaats.

Het principe van VeleHanden is als volgt: twee mensen voeren onafhankelijk van elkaar dezelfde scan in en een derde (ervaren) deelnemer controleert. Als een serie scans volledig is beschreven, wordt deze openbaar gemaakt via de website AlleFriezen (www.allefriezen.nl)  en is deze volledig doorzoekbaar op diverse zoekingangen. Op deze manier wordt een zeer nuttige bron toegevoegd voor alle historisch geïnteresseerden.

Harlingen maakt deel uit van het project AlleFriezen er roept dan ook hierbij vrijwilligers op om mee te werken aan VeleHanden / AlleFriezen.  U kunt alles lezen over VeleHanden en het project AlleFriezen op de site www.velehanden.nl.  Als u besluit mee te werken, kunt u zich ook dáár aanmelden.

Op de website VeleHanden staan diverse instructiedocumenten en handleidingen over hoe alles werkt. Daarnaast zijn er forums waar u vragen kunt stellen of problemen kunt melden. Via deze forums kunnen andere gebruikers u op weg helpen.

Natuurlijk kunt u voor verdere vragen ook terecht bij de beheerder van het oude stadsarchief Harlingen, Jeanine Otten, werkzaam dinsdag t/m vrijdag in het Hannemahuis, centrum voor Harlinger cultuur en historie, Voorstraat 56, 8861 BM Harlingen, tel 0517-413658, j.otten@harlingen.nl

Klaasje en Eelkje Hoekstra lezen en schrijven op de bovenverdieping Brouwersstraat 27 Harlingen ca 1885

Links Klaaske Hoekstra (1865-1935), rechts Eelkje Hoekstra (1868-1938), dochters van Klaas Hoekstra en Jantje IJsenbeek, lezend en schrijvend op de bovenverdieping van Brouwersstraat 27 te Harlingen ca 1885.


 

Gemeentearchief Harlingen

In het geklimatiseerde archiefdepot in het Hannemahuis bevinden zich honderden strekkende meters archief van het stadsbestuur Harlingen, niet-overheidsarchieven en verzamelingen uit de periode 1580-1925, en archief van de secretarie van de gemeente Harlingen 1925-1985. Deze archiefstukken zijn voor iedereen te raadplegen in de studieruimte van het Gemeentearchief in het Hannemahuis, Voorstraat 56 te Harlingen. Als u onderzoek wilt doen in het oude stadsarchief, maakt u van te voren even een afspraak met de beheerder van het oud archief, mevr J. Otten, j.otten@harlingen.nl,  tel 0517-413658.

Honderden strekkende meter geschiedenis
Het Harlinger Gemeentearchief bevat een schat aan informatie over leven en werken in de Friese havenstad in de afgelopen vijfhonderd jaar.
Naast de archieven van de stad, het stadsbestuur en het bestuur van de gemeente Harlingen bevinden zich in het archiefdepot in het Hannemahuis archieven van verschillende gemeentelijke instellingen, diensten en bedrijven, van gildes en diverse archieven van scholen en opleidingen.
De archieven tot 1926 zijn beschreven in een gedrukte inventaris. Deze in gedrukte vorm niet meer beschikbaar, maar u kunt de inventaris raadplegen op de website van de Friese archieven: www.friesarchiefnet.nl.

Van de Harlinger gemeentelijke archieven gevormd tussen 1937 en 1985, is eind 2012 een inventaris voltooid: de Inventaris van het Archief van de Secretarie van de Gemeente Harlingen (1859) 1925-1985 (2002). Deze inventaris komt in 2013 op internet beschikbaar. Het merendeel van de archieven gevormd tussen 1937 en 1985 is openbaar. De documenten bevinden zich sinds november 2012 in het archiefdepot in het Hannemahuis, centrum voor Harlinger cultuur en historie.

In het Hannemahuis is naast het archiefdepot een kleine studieruimte voor bezoekers van het archief. Om u zo goed mogelijk van dienst te zijn is het prettig dat u van te voren een afspraak maakt. Wilt u onderzoek doen in de archieven, dan kunt u van te voren een afspraak maken met de beheerder van het oud archief, mevrouw J. Otten, tel 0517-413658, j.otten@harlingen.nl.

Heeft u vragen over de archieven vanaf 1985, of wilt u oude bouwtekeningen inzien, dan kunt u een afspraak maken met mevrouw M. Leeuwerke-Houtman, tel 0517-492237, gemeentebestuur@harlingen.nl.

De archieven van het Nedergerecht Harlingen bevinden zich in Tresoar. Hieronder vallen ook de Proclamatieakten 1597-1811, die de voorgenomen verkoop en 'ruilkoop' van onroerend goed behandelen. Deze specifieke akten zijn in 2012 gedigitaliseerd door de Freonen fan de Argyven in Fryslan (Vrienden van de Friese Archieven). De vereniging Oud-Harlingen heeft in samenwerking het Gemeentearchief Harlingen eind 2012 een project gestart om met vrijwilligers de Harlinger verkoopakten uit de 17de en 18de eeuw te ontsluiten. De resultaten hiervan zijn zichtbaar op www.kleinekerkstraat.nl

De originele akten van de Burgerlijke Stand Harlingen (Geboorten, Overlijden en Huwelijken)  vanaf 1811 (de invoering van de Burgerlijke Stand in Nederland) zijn gedigitaliseerd. U kunt ze doorzoeken en bekijken op www.allefriezen.nl.

Binnenkort worden de Bevolkingsregisters Harlingen gedigitaliseerd.

Op zoek naar uw voorouders.
Als u wilt weten wie uw voorouders waren, kijk u eerst op internet.
Bijvoorbeeld op de website http://www.allefriezen.nl vindt u namen vanaf 1811 uit de Burgerlijke Stand. Wilt u verder zoeken, dan kunt u de gegevens uit de Doop-, Trouw-, Begraaf- en Lidmatenboeken vinden op www.tresoar.nl (Voorouders, zoeken voor en na 1811). Zo kunt u nagaan wanneer zijn zijn geboren, getrouwd of overleden.
Op de website http://www.kleinekerkstraat.nl vind u een schat aan historische informatie over Harlingen en Harlingers tussen de 17de en 19de eeuw (o.a. "Bewoners", "Harlingers", "Stadsbestuur tot 1814").

De archieven bieden nog veel meer informatie. Zo kunt u napluizen hoe u aan uw achternaam bent gekomen of welke beroepen uw voorouders hadden.
Ook kunt u in de Bevolkingsregisters informatie vinden waarnaartoe zij in de loop der jaren zijn verhuisd, hoeveel zij verdienden of van welke kerk zij lid waren.

Als u begint met stamboomonderzoek moet u zich eerst afvragen hoe u dit moet aanpakken. Hiervoor zijn handige gidsen beschikbaar, zoals de Gids voor Genealogisch en Biografisch onderzoek in Friesland. Verder organiseert Tresoar regelmatig cursussen.
Ook op Internet kunt u veel informatie vinden. De beginselen kunt u leren via de Swinx Webwijzer Genealogie. Verder kunt u kijken op Genealogie voor beginners, Centraal Bureau voor de Genealogie, Nederlandse Genealolische vereniging

Daarnaast is er een zeer handzame Internetgids Stamboomonderzoek, geschreven door Koos Boertjens.

Op zoek naar de geschiedenis van onroerend goed.
Als u iets wilt weten over de historie van uw huis, begint u op internet.
Veel historische informatie over huizen in Harlingen vindt u op de website http://www.kleinekerkstraat.nl (o.a. "Zoek je huis"). Misschien is er in het Gemeentearchief Harlingen wel een bouwtekening bewaard gebleven, zodat u weet wanneer het gebouwd is en wie de architect is. Via Bevolkingsregisters Harlingen vanaf 1850 kunt u nagaan welke families er hebben gewoond.

Als u begint met onderzoek naar onroerend goed moet u zich eerst afvragen hoe u dit moet aanpakken. Hiervoor is door Tresoar de 'Gids voor onderzoek naar de geschiedenis van onroerend goed in Friesland' gemaakt. In deze gids wordt stapsgewijs beschreven welke bronnen u moet raadplegen als u panden of percelen wilt localiseren. Ook zijn in deze gids stappenplannen opgenomen voor onderzoeken naar de eigendoms-, bewonings- en bouwgeschiedenis van panden en het gebruik van gebouwen en landerijen. Tresoar organiseert overigens ook een cursus naar de geschiedenis van onroerend goed. 

Laatst gewijzigd: 07/12/2012

ons adres

Gemeentearchief Harlingen

Voorstraat 56
8861 BM HARLINGEN

T 0517 413658

Stuur een emailbericht naar de beheerder van het Gemeentearchief Harlingen, j.otten@harlingen.nl 
 

openingstijden:

dinsdag t/m vrijdag 13 .30 – 17.00 uur