Kleine Presentatie 'Steek voor steek', letterlappen en stoplappen in het Hannemahuis

Dit item is verlopen op 23-04-2012.

2 maart t/m 22 april 2012, eerste verdieping

Het Hannemahuis bezit een kleine maar bijzondere collectie van letterlappen (merklappen) en stoplappen uit de 18de tot en met de 20ste eeuw. De oudste dateert uit 1728. Vanwege de kwetsbaarhied worde de lappen maar af en toe tentoongesteld. In de kleine presentatie 'Steek voor steek' toont het Hannemahuis de mooiste en meest bijzondere.
 
Eén van de bijzondere lappen is die van Baukje Bentes IJsenbeek (1760-1830) uit Harlingen. Ze was twaalf jaar oud toen ze op 27 juli 1772 haar letterlap voltooide. Ze week ten dele af van de vaste patronen. Naast traditionele en bijzonder motieven borduurde ze 'vrije' fantasiebloemen. Baukje IJsenbeek behoorde tot de gegoede doopsgezinde familie IJsenbeek, haar vader was meesterbrouwer. Na het overlijden van haar echtgenoot in 1801 was ze 'schoolhouderes' en 'winkelierse' op Grote Bredeplaats 6 in Harlingen.
 
Kenmerkend voor Friese letterlappen zijn de rijen alfabetten. Opvallend hieraan is dat het Friese alfabet maar negentien of twintig letters telt: de j, q, w, x, y en z komen niet voor. De meisjes die de letterlappen borduurden waren vaak nog erg jong, zo tussen de zeven en tien jaar. Het fijne naaldwerk was onderdeel van de opvoeding van zowel rijke als arme meisjes. Zij deden vaak jaren over zo'n lap. Als volwassen vrouw moesten zij hun linnengoed merken en de hemden van hun echtgenoot voorzagen zij van prachtig geborduurde kraagjes en 'muizentandjes'. De letterlap werd geborduurd met motieven die verwezen naar het toekomstige leven  als getrouwde vrouw: de linnenkast met drie zichtbare bolpoten, een haardijzer, een wieg. Ook Bijbelse taferelen waren populair. De verspieders, twee mannen die een druiventros dragen, zijn vaak afgebeeld. Na de letterlap kwam de stoplap, hierin werden gaten geknipt en met gekleurde draden imiteerden de meisjes allerlei weefsels van huishoudtextiel. Hiervan zijn prachtig voorbeelden op de tentoonstelling, zoals een stoplap met twaalf stoppen uit 1769.
 
Bij de lappen is sprake van regionale verschillen. Onderzoek heeft aangetoond dat de kleuren en motieven die op de lappen gebruikt zijn, een directe relatie hebben met de stad of streek waar ze zijn gemaakt. Zo hebben Harlinger letterlappen enstoplappen vaak een kenmerkende sierrand van een slinger met anjertjes. een mooi voorbeeld hiervan is een stoplap met vijf stoppen uit 1805 gemaakt door EY. Deze is naar alle waarschijnlijkheid gemaakt door Eelkje IJsenbeek (1793-1858). Vanaf 1814 tot 1845 dreven Eelkje en haar zuster Anna Margrieta IJsenbeek op Voorstraat 97 in Harlingen een manufacturen- en modeartikelenzaak, die daarna werd voortgezet door hun broer Nicolaas IJsenbeek.
 
De letterlappen zijn tegenwoordig niet alleen geliefd om het kunstig borduurwerk, ze zijn ook voer voor genealogen. De geborduurde initialen zorgen voor interessante genealogische puzzels. Wanneer bekend is uit welke familie de lap afkomstig is, is de naam van degene die de lap borduurde soms te achterhalen.
 
Kom u in het Hannemahuis verbazen over de vaardige meisjehanden uit de 18de tot en met de 20ste eeuw.
 
 Stoplap van S.C.L. Augustini, oud 13 jaar, anno 1805

ons adres

Hannemahuis
Centrum voor Harlinger
cultuur en historie

Voorstraat 56
8861 BM HARLINGEN

T 0517 413658
F 0517 412664

Stuur een emailbericht


 

Entreeprijzen:
Volwassenen € 5,00; 4 tot 18 jaar € 2,50; Museumkaart, ICOM, Vereniging Rembrandt, Vrienden Hannemahuis, rolstoelbegeleider gratis.

Groepen:
Groepskorting, groepen 20 personen of meer*
Volwassenen: € 4,50 per persoon
Jeugd (4 tot 18 jaar): € 2,00 per persoon

Openingstijden:
di t/m vr 12:00-17:00u.
za en zo 12:00-17:00u.

Bijzondere openingstijden 12:00-17:00 u:
Tweede Kerstdag, Goede Vrijdag, Tweede Paasdag, Hemelvaartsdag, Tweede Pinksterdag.

Gesloten:
Eerste Kerstdag, 30 december, Oudjaar, Nieuwjaarsdag, Eerste Paasdag, Koningsdag, Eerste Pinksterdag.