Kunst kijken met Margriet, deel 2: Een olifant in het Hannemahuis

Olifant Hansken op een Harlinger tegel 1650-1675

Onze museum kid Margriet heeft Museum het Hannemahuis helemaal voor zich alleen. Ze neemt je deze keer mee naar de olifant in het Hannemahuis en daagt je uit voor een nieuwe museum-challenge!

Filmpje:
Klik voor het youtube filmpje op deze link: https://www.youtube.com/channel/UCn6rDxpSqUrEEE_JOWVHryQ

Museum challenge No 2:
Klik op de pdf-file hieronder aan de pagina voor de kleurplaat, maak er wat moois van, en stuur hem naar museum@harlingen.nl

Toelichting:
In 1637 maakte Rembrandt één van zijn mooiste krijttekeningen van een jonge olifant. Hij zag deze vermoedelijk op de kermis op de Botermarkt (nu Rembrandtplein). Op de kermis werden vaak exotische dieren vertoond. De jonge olifant was een Aziatische vrouwtjes-olifant, Hansken genaamd. Ze was een echte beroemdheid en reisde als bezienswaardigheid door heel Europa. Er zijn diverse afbeeldingen van haar bekend, en er werd ook over haar geschreven.

Hansken werd omstreeks 1630 geboren in Ceylon en door de VOC vanuit Batavia naar Nederland verscheept als cadeau voor de stadhouder Frederik Hendrik die om exotische dieren had gevraagd. In 1633 kwam ze in Amsterdam aan en werd ze tentoongesteld aan het publiek voor geld. De opbrengst kwam ten goede aan de armen. Later werd ze overgebracht naar het paleis van de stadhouder bij Rijswijk. Ook hier moesten bezoekers betalen om Hansken te mogen zien, de opbrengst ging daar diaconieën in de buurt. In 1636 deed de stadhouder Hansken cadeau aan zijn neef Johan Maurits. Die verkocht de olifant voor een bedrag van 8000 gulden. Hierna werd Hansken nog een keer doorverkocht voor een hoger bedrag aan een nieuwe eigenaar, Cornelis Jacobsz. Groenevelt, die met haar rondtrok langs kermissen en steden. Zo was ze in 1638 in Hamburg te zien, in 1639 in Gdansk, deed ze in 1640 Kopenhagen aan en dook in 1641 in Groningen op. Ze zou met haar begeleider de jaren daarna nog diverse malen in de Nederlanden te zien zijn. Hansken kon diverse kunstjes, zoals het afvuren van een pistool, het optillen van haar voorste poten, het maken van een buiging, het zwaaien met een sabel en het afnemen van een hoed. De populairste waren de kunstjes waarbij het publiek bij betrokken werd. Ze overleed in 1655 in Florence, daar is nog altijd haar skelet te zien.

De olifant Hansken komt ook voor op een tegel die omstreeks 1650 door een Harlinger tegelschilder is geschilderd. De tegel is blauw beschilderd, Hansken staat zwaaiend met haar degen in een cirkel, en in de hoeken is een meandermotief te zien, het zogenoemde Wan-Li decor. De tegel met Hansken is samen met 60 andere dierentegels met Wan-Li decor te zien in het Hannemahuis. De Harlinger tegelschilder heeft vast één van de prenten gezien die van Hansken in omloop waren. Er zijn prenten met allerlei afbeeldingen van Hansken die haar kunsten vertoont. Van de tegel met Hansken hebben we een kleurplaat gemaakt.

Download hieronder de kleurplaat (pdf-file): 

.

De olifant Hansken op een Harlinger tegel. Tegelveld met 61 Harlinger tegels, omstreeks 1650. Op elke tegel een dier in een cirkel. De tegels zijn blauw gedecoreerd en hebben Wan-Li motief (meanders) rond de cirkel. Op 33 tegels staat een afbeelding van een springende of zittende haas, 12 tegels hebben een afbeelding van een hond, op 7 tegels staat een beer, 4 tegels tonen een hert. Een eenhoorn, een leeuw, een aap, een kat en een olifant met degen  of zwaardje (= Hansken) komen elk 1x voor. Bruikleen Ottema-Kingma Stichting OKS-2006-082.

ons adres

Hannemahuis
Centrum voor Harlinger
cultuur en historie

Voorstraat 56
8861 BM HARLINGEN

T 0517 413658
F 0517 412664

Stuur een emailbericht


 

Entreeprijzen:
Volwassenen € 5,00; 4 tot 18 jaar € 2,50; Museumkaart, ICOM, Vereniging Rembrandt, Vrienden Hannemahuis, rolstoelbegeleider gratis.

Groepen:
Groepskorting, groepen 20 personen of meer*
Volwassenen: € 4,50 per persoon
Jeugd (4 tot 18 jaar): € 2,00 per persoon

Openingstijden:
di t/m vr 12:00-17:00u.
za en zo 12:00-17:00u.

Bijzondere openingstijden 12:00-17:00 u:
Tweede Kerstdag, Goede Vrijdag, Tweede Paasdag, Hemelvaartsdag, Tweede Pinksterdag.

Gesloten:
Eerste Kerstdag, 30 december, Oudjaar, Nieuwjaarsdag, Eerste Paasdag, Koningsdag, Eerste Pinksterdag.