Kunst kijken met Margriet, deel 4: Eindelijk niet meer alleen

Margriet is nog steeds alleen in het museum. Of... nee, vandaag is ze dat niet, want Tine komt op bezoek! Samen dwalen ze door het Hannemahuis, waar ze familiewapen, portretten en de restanten van een stokoude jeneverstokerij tegenkomen.

Ook deze week (20-27 mei 2020) heeft Margriet weer een nieuwe opdracht voor alle kinderen. (zie de pdf-file hieronder met de prachtige familiewapens in het Hannemahuis)

Bekijk het filmpje 'Eindelijk niet meer alleen' op ons YouTube-kanaal: https://www.youtube.com/watch?v=U6TWASSFxHo 

Toelichting over de wapenborden in het Hannemahuis:

Toen Taco Dibbits, directeur van het Rijksmuseum Amsterdam, in 2018 de wapenborden in het Hannemahuis zag, riep hij uit: "Dit is de Nachtwacht van Harlingen!" In de 17de eeuw liet een schutterij zich, als het even kon, op een schilderij vereeuwigen. De schilder kreeg de opdracht om de heren zo fraai mogelijk uit te beelden. Zo'n schuttersstuk is de beroemde Nachtwacht door Rembrandt in het Rijksmuseum Amsterdam.

Op de wapenborden staan de namen en familiewapens van allerlei Harlingers die belangrijk waren. Er zijn in totaal 13 wapenborden uit de periode 1766-1910. Ze hangen in Museum het Hannemahuis en in het stadhuis van Harlingen. Een 14de wapenbord ging bij een brand verloren, daar zijn alleen nog zwart-wit foto's van.

Er zijn vier series:

1. De Diakenen van de Hervormde Kerk 1771-1910 (6 verschillende wapenborden)

2. Voogden en voogdessen van het Stads Weeshuis 1771-1831 (2 wapenborden)

3. Bevelhebbers der Stad Harlingen 1766, 1814-1860, 1851-1882 (3 wapenborden)

4. Voogden der algemene armen 1870-1850, 1852-1880, 1880-1890 (3 wapenborden)

Uit archiefstukken weten we dat er nog meer en nog oudere wapenborden in de stad zijn geweest, zoals van de toezichthouders van "Huis en hof Roma", de onderlinge verzekering voor schippers en schepelingen die in 1634 werd opgericht en duurde tot 1813. Dit wapenbord van Huis en Hof Roma is helaas verloren gegaan.

Schutterij van Harlingen

Het oudste Harlinger wapenbord dat bewaard is gebleven, is van de Schutterij, en begint in 1766, dit wapenbord hangt in de hal van het stadhuis. Er zijn nog  twee wapenborden van de Schutterij, die hangen in het Hannemahuis. Op één van die zijn de namen en het familiewapen van Jacob en Leendert Hannema afgebeeld.

De schutterij moest de orde, rust en veiligheid van de burgers bewaken en bewaren. Om lid te worden van de schutterij moest je burger zijn van de stad, en je moest in staat zijn de uitrusting te bekostigen: aanschaf van een wapen en speciale kleding zoals een hoed met een pluim of een zijden sjerp.

In de tweede helft van de achttiende eeuw was de schutterij ingedut en overwegend prinsgezind. Er werd maar een paar keer per jaar geoefend.

Na het vertrek van de Fransen in 1813, werden de stedelijke schutterijen weer opnieuw opgericht.3% van de mannen tussen 18 en 50 jaar was schutterplichtig. In 1827 werd dat veranderd in 2% van de mannen tussen 25 en 34 jaar oud. De schutterij hield regelmatig exercitie- en schietoefeningen.

Onder Koning Willem I werd de professionele politie opgericht. De vernieuwde schutterij bleef oefenen en werd beschouwd als bruikbare ondersteuning, en kon ingezet worden bij opstanden. In 1907 werden de schutterijen opgeheven.

Wapenbord Schutterij tot 1795 en van 1819 tot 1860.

Jacobus en Leendert Hannema’s namen en familiewapen zijn geschilderd op het tweede wapenbord van de Schutterij. "Vervolg op het naam- en wapenbord van Heeren officiren gediend hebbende onder het bestuur van stadhouder Willem de Vijfde, Prins van Oranje en Nassau, geëindigd in 1795, en weer begonnen in 1819 bij de terugkomst in de Nederlanden van Koning Willem I in 1819, 1814-1860”.

Jacob en Leendert Hannema zijn zoons van Sjoerd Jacobus Hannema en Dina Herdingh.

Sjoerd (geb 1791)  was koopman, zoutzieder, lid van de firma Sjoerd Hannema, distillateur, eigenaar van het huidige Hannemahuis, eigenaar van Doumastate bij Sexbierum, luitenant-adjudant van de dienstdoende schutterij 1815 (1818). Hij trouwde in 1817 met Dina Herdingh uit Leiden. Hij overleed in Harlingen in 1831.

Jacobus Hannema (geb Harlingen 1818- overl Harlingen 1857), zoutzieder, lid van de firma Sjoer Hannema 1850-1851, lid van de Gemeenteraad Harlingen, ondervoorzitter van de Kamer van Koophandel en Fabrieken te Harlingen, 2de luitenant van de dienstdoende Schutterij 1845-1852, brandmeester.

Jacobus Hannema trouwt op 23 december 1846 met Margaretha Auck Dina Fontein (1822-1883), dochter van Dirk Pieters Fontein en Geertruida Adriana Matack. Zij hertrouwt na het overlijden van Jacobus Hannema in 1863 met Jan Hendrik Ansingh.

Leendert Hannema (geb 1825-overl 1910), koopman, zoutzieder, distillateur (brak de Jeneverstokerij van de Hannema’s af omstreeks 1860, “omdat hij niet meer wilde mee werken aan dat grote kwaad dat Alcolholisme heet”), lid gemeenteraad 1873-1898, wethouder 1882-1898 te Harlingen, lid Provinciale Staten van Friesland 1882-1895, 2de luitenant dienstdoende Schutterij 1852-1858, ondervoorzitter 1884-1891 en voorzitter 1892-1899 Kamer van Koophandel en Fabrieken te Harlingen, boekhouder Doopsgezinde Gemeente Harlingen.

Leendert Hannema trouwt 30 april 1851 met Eva Fontein (1827-1903), dochter van Dirk Freerks Fontein en Jetske Wybenga.

Tine staat in het filmpje met Margriet voor het familiewapen van J. van der Heide jz. (1830) Diaken (1e serie, bord 3):

Op het wapenbord zie je een aardewerken pot met kwasten, een raamwerk waar glas op vervoerd wordt, een schildersezel, en timmergereedschap om kapot glas uit te slaan.

Jan Eeuwes van der Heijde (geb Grootegast 1770, overl Harlingen 1834), beroep: meester verver en schilder en glazenmaker.

Hij trouwt 2x:

1.1794 Trijntje Bokkes Overberg

2.1818 Gatske Posthuma (hij is dan 29 jaar oud). In 1828 krijgt hij bij Gatske zoon Jan van der Heijde.

Hij woont vanaf 1808 tot zijn overlijden 1834 op Sint Odolphisteeg 8, daar heeft hij ook een verfwinkel. Jan Eeuwes van der Heide, koopt in 1808 voor 900 caroliguldens Sint Odolphisteeg 8, huis met bleekveld, van de weduwe van Hoyte Lieuwma, mr zilversmid en haar kinderen. En heeft daar een verfwinkel (1814).  Hij overlijdt in Harlingen op 12 maart 1834.

ons adres

Hannemahuis
Centrum voor Harlinger
cultuur en historie

Voorstraat 56
8861 BM HARLINGEN

T 0517 413658
F 0517 412664

Stuur een emailbericht


 

Entreeprijzen:
Volwassenen € 5,00; 4 tot 18 jaar € 2,50; Museumkaart, ICOM, Vereniging Rembrandt, Vrienden Hannemahuis, rolstoelbegeleider gratis.

Groepen:
Groepskorting, groepen 20 personen of meer*
Volwassenen: € 4,50 per persoon
Jeugd (4 tot 18 jaar): € 2,00 per persoon

Openingstijden:
di t/m vr 12:00-17:00u.
za en zo 12:00-17:00u.

Bijzondere openingstijden 12:00-17:00 u:
Tweede Kerstdag, Goede Vrijdag, Tweede Paasdag, Hemelvaartsdag, Tweede Pinksterdag.

Gesloten:
Eerste Kerstdag, 30 december, Oudjaar, Nieuwjaarsdag, Eerste Paasdag, Koningsdag, Eerste Pinksterdag.