LEZING De Scheepschirurgijn, door Rob Leemans

woensdag 21 oktober 2020

De scheepschirurgijn

Wat gebeurde er vroeger als je ziek werd of gewond raakte aan boord van een schip? De scheepschirurgijn en zijn chirurgijnskist stonden paraat. Maar wat deed de scheepschirurgijn aan boord van het schip? En wat zat er in zijn chirurgijnskist? Dr. Rob Leemans, ongeval- en oorlogschirurg, en scheepsarts en stuurman op de grote vaart, neemt ons mee in de wondere wereld van de scheepschirurgijn.

De scheepschirurgijn verzorgde aan boord wonden en zweren, zette botbreuken, verrichtte aderlatingen. Omdat er onderweg geen – beter geschoolde – ‘medicinae doctores’ beschikbaar waren, werd hun hulp ook ingeroepen bij de behandeling van zieken, hetgeen hen aan de vaste wal niet was toegestaan.

De scheepschirurgijn had een medicijnkist en een instrumentenkist tot zijn beschikking die hij aanvankelijk zelf moest aanschaffen. Later werden deze door de VOC bekostigd maar kreeg de chirurgijn ook de opdracht om van zijn behandelingen een journaal bij te houden. Deze verslagen dienden bij thuiskomst van een reis te worden ingeleverd, maar het doel daarvan zal vooral een inventarisatie van de mee teruggebrachte medicamenten en instrumenten zijn geweest en minder om te vernemen voor welke medische en chirurgische uitdagingen de chirurgijn had gestaan. Soms werd zo’n ‘journael’ gepubliceerd omdat in deze tijd van ontdekkingsreizen naar verre windstreken dergelijke verslagen gretig aftrek vonden.

Vrijwel alle gepubliceerde chirurgijnsverslagen zijn uit de tweede helft van de zeventiende eeuw en later, zoals de ‘journaels’ van Gijsbert Heecq (1654), Wouter Schouten (1676) en van Nicolaus Graaff (1619-1688) met de omvangrijke titel : Reisen van Nicolaus Graaff na de vier gedeeltens des werelds, als Asia, Africa, America, en Europa. Behelsende een Beschryving van sijn 48 jarige Reise en aanmerkelykste voorvallen, die hy heeft gesien en die hem zyn ontmoet. Van de levenswyse der Volkeren, Godsdienst, Regeringe, Landschappen en Steden, etc.

Over de spreker
Dr. Rob Leemans is ongeval- en oorlogschirurg, heeft een nautisch verleden en een brede belangstelling. Na de middelbare school heeft hij de hogere zeevaartschool op Terschelling bezocht en is stuurman grote vaart geworden. Vervolgens heeft hij bij de Koninklijk NedLloyd gevaren en als eerste officier op mijnenvegers bij de Koninklijke Marine. Nadien heeft Rob geneeskunde gestudeerd en is gespecialiseerd in de algemene chirurgie met als subspecialisatie traumachirurgie (ongevalchirurgie). Hij werkte tot 2014 als traumachirurg in het Medisch Centrum Leeuwarden en is daarnaast via defensie als oorlogschirurg meerdere keren uitgezonden geweest. Tot voor kort voer hij tevens als vrijwilliger op het zeilend zeeschip de Eendracht als stuurman en als scheepsarts.

Plaats: Gehoorzaal in het Hannemahuis, zijingang Sint Christoffelsteeg. 
Aanvang: 20.00 uur. Toegang: € 5 incl koffie/thee. 
Reserveren: E museum@harlingen.nl of T 0517-413658.
 

ons adres

Hannemahuis
Centrum voor Harlinger
cultuur en historie

Voorstraat 56
8861 BM HARLINGEN

T 0517 413658
F 0517 412664

Stuur een emailbericht


 

Entreeprijzen:
Volwassenen € 5,00; 4 tot 18 jaar € 2,50; Museumkaart, ICOM, Vereniging Rembrandt, Vrienden Hannemahuis, rolstoelbegeleider gratis.

Groepen:
Groepskorting, groepen 20 personen of meer*
Volwassenen: € 4,50 per persoon
Jeugd (4 tot 18 jaar): € 2,00 per persoon

Openingstijden:
di t/m vr 12:00-17:00u.
za en zo 12:00-17:00u.

Bijzondere openingstijden 12:00-17:00 u:
Tweede Kerstdag, Goede Vrijdag, Tweede Paasdag, Hemelvaartsdag, Tweede Pinksterdag.

Gesloten:
Eerste Kerstdag, 30 december, Oudjaar, Nieuwjaarsdag, Eerste Paasdag, Koningsdag, Eerste Pinksterdag.